Meme Kanseri Ameliyatı

Meme kanseri ameliyatı memede tespit edilen kanserli tümörün, çevresindeki bir miktar sağlıklı dokuyla birlikte cerrahi olarak çıkarılması işlemidir. Bu operasyon meme kanseri tedavisinin temelini oluşturur ve hastalığın vücuttan temizlenmesindeki en etkili adımdır. Güncel onkolojik cerrahi yaklaşımları, yalnızca kanserli dokuyu ortadan kaldırmayı değil aynı zamanda meme sağlığını ve estetiğini en üst düzeyde korumayı amaçlar. Uygulanan teknikler, tümörün alınarak memenin korunduğu lumpektomi operasyonlarından, meme dokusunun tamamının çıkarıldığı mastektomiye kadar geniş bir yelpazeyi kapsar ve her hastanın durumuna özel olarak planlanır.

Meme Kanseri Ameliyatı Nedir?

Meme kanseri ameliyatı memedeki kanserli tümörün, çevresindeki bir miktar sağlıklı dokuyla birlikte çıkarılması işlemidir. Bu ameliyatlar artık “tek tip” değildir; her hastanın durumuna ve beklentilerine göre şekillenen farklı yaklaşımlar mevcuttur. Temelde iki ana cerrahi yöntem bulunur: memenin korunduğu ameliyatlar ve memenin tamamının alındığı ameliyatlar. Ayrıca kanserin yayılım durumunu anlamak için koltuk altı lenf bezlerine de müdahale edilebilir.

Temel Cerrahi Yaklaşımlar

Meme kanserinde uygulanan iki ana cerrahi yaklaşım vardır:

• Meme Koruyucu Cerrahi (MKC)
• Mastektomi (Memenin tamamen alınması)

Meme koruyucu cerrahide amaç memenin doğal yapısını bozmadan sadece hastalıklı bölgeyi çıkarmaktır. Lumpektomi en bilinen türüdür; burada tümör ve etrafındaki bir güvenlik halkası alınır. Onkoplastik cerrahi ise bu yöntemin daha gelişmiş bir halidir. Kanserli doku çıkarıldıktan sonra meme, estetik cerrahi teknikleriyle yeniden şekillendirilerek hem kanser temizlenir hem de harika bir kozmetik sonuç elde edilir. Mastektomi ise meme dokusunun tamamının alınmasıdır. Total mastektomide meme başı ve deri de dahil olmak üzere tüm doku çıkarılır. Deri koruyucu ve meme başı koruyucu mastektomi gibi daha yeni tekniklerde ise memenin dış kılıfı, daha sonra yapılacak olan yeni meme (rekonstrüksiyon) için korunur. Bu estetik sonuçları oldukça iyileştiren bir yaklaşımdır.

Koltuk Altı Lenf Bezlerine Yönelik İşlemler

Kanser hücrelerinin vücutta ilk yayılabileceği yerlerden biri koltuk altı lenf bezleridir. Bu nedenle ameliyat sırasında bu bölgenin durumu da mutlaka kontrol edilir.

Koltuk altı lenf bezlerine yönelik işlemlerin başlıcaları şunlardır:

• Sentinel (Nöbetçi) Lenf Nodu Biyopsisi (SLNB)
• Aksiller Lenf Nodu Diseksiyonu (ALND)

Sentinel lenf nodu biyopsisi, modern meme cerrahisinin en önemli gelişmelerinden biridir. Bu yöntemde tümörden akan lenf sıvısının ilk ulaştığı “nöbetçi” lenf bezi bulunur ve sadece o çıkarılır. Eğer bu nöbetçi bez temizse, diğerlerine dokunulmaz. Bu sayede koltuk altı gereksiz yere büyük bir ameliyattan korunmuş olur ve lenfödem (kol şişmesi) gibi ciddi yan etkilerin riski büyük ölçüde azalır. Aksiller lenf nodu diseksiyonu ise kanserin koltuk altına yayıldığı durumlarda, o bölgedeki lenf bezlerinin büyük bir kısmının temizlenmesi işlemidir. Artık sadece belirli ve gerekli durumlarda uygulanmaktadır.

Meme Kanseri Ameliyatı Hangi Durumlarda Yapılır?

Hangi ameliyatın sizin için uygun olduğu kararı, bir dizi faktörün dikkatle değerlendirildiği, size özel bir süreçtir. Bu karar, sadece cerrahınız tarafından değil medikal onkolog, radyasyon onkoloğu gibi uzmanlardan oluşan bir ekip tarafından, en önemlisi de sizin istek ve öncelikleriniz dinlenerek verilir. Artık “doktor bilir” anlayışı yerini, “birlikte karar verelim” yaklaşımına bırakmıştır.

Meme Koruyucu Cerrahi (MKC) için Uygun Görülen Durumlar

Aşağıdaki durumlarda genellikle meme koruyucu cerrahi tercih edilir.

• Erken evre kanser tanısı
• Memede tek bir tümör odağı olması
• Tümör boyutunun meme boyutuna oranla küçük olması
• Ameliyat sonrası ışın tedavisi (radyoterapi) alınmasına engel bir durumun olmaması
• Hastanın memesini koruma isteği

Mastektomi (Memenin Alınması) Gerektiren veya Tercih Edilen Durumlar

Bazı durumlarda memenin tamamının alınması tıbbi bir zorunluluk olabilirken, bazen de bu hastanın kişisel tercihine bağlı bir karar olabilir.

Mastektominin gerekli olduğu tıbbi durumlar şunlardır:

• Memenin farklı bölgelerinde birden fazla kanser odağı olması
• Tümörün meme boyutuna göre çok büyük olması
• İnflamatuar meme kanseri gibi özel kanser türleri
• Daha önce aynı bölgeye ışın tedavisi alındığı için tekrar radyoterapi uygulanamaması
• Meme koruyucu cerrahiye rağmen temiz cerrahi sınıra ulaşılamaması
• Mastektominin kişisel tercihe bağlı olarak seçildiği durumlar ise şöyledir.
• Hastalığın tekrarlamasına yönelik yoğun korku ve endişe
• Günlük radyoterapi seanslarından kaçınma isteği

BRCA gibi genetik bir yatkınlık nedeniyle gelecekteki kanser riskini en aza indirme amacı

Simetrik bir estetik sonuç elde etme arzusu (özellikle bir memeye mastektomi yapılırken diğer memeye de risk azaltıcı veya simetri amaçlı mastektomi yapılması)

Unutulmamalıdır ki bazen ameliyat öncesi verilen kemoterapi gibi tedavilerle büyük tümörler küçültülebilir ve başlangıçta mastektomi adayı olan bir hasta, meme koruyucu cerrahi için uygun hale gelebilir.

Meme Kanseri Ameliyatının Riskleri Nelerdir?

Her cerrahi girişimde olduğu gibi, meme kanseri ameliyatlarının da belirli riskleri ve istenmeyen etkileri olabilir. Bu risklerin çoğu yönetilebilir ve geçicidir. Ameliyatınız öncesinde cerrahınız bu konular hakkında size detaylı bilgi verecektir.

Ameliyat Sonrası Erken Dönemde Karşılaşılabilecek Sorunlar

Ameliyatı takip eden ilk haftalarda bazı durumlar yaşanabilir.

• Seroma (ameliyat bölgesinde sıvı birikmesi)
• Hematom (ameliyat bölgesinde kan birikmesi)
• Enfeksiyon
• Yara iyileşmesinde gecikme veya sorunlar
• Ağrı

Bu sorunlar genellikle basit müdahalelerle çözülür. Örneğin biriken sıvı (seroma) bir iğne ile kolayca boşaltılabilir ve enfeksiyonlar antibiyotiklerle tedavi edilir. Yara iyileşme sorunları sigara içen veya diyabet gibi ek hastalığı olanlarda biraz daha sık görülebilir.

Uzun Vadede Ortaya Çıkabilecek Durumlar

Bazı etkiler ise aylar hatta yıllar sonra ortaya çıkabilir ve yaşam kalitesini etkileyebilir.

Uzun dönemde görülebilecek başlıca durumlar şunlardır:

• Lenfödem (kol şişmesi)
• Post-mastektomi ağrı sendromu (kronik sinir ağrısı)
• Ameliyat bölgesinde his kaybı veya uyuşukluk
• Omuz hareketlerinde zorlanma ve kısıtlılık
• Vücut imajında değişiklikler

Lenfödem, özellikle koltuk altındaki çok sayıda lenf bezinin çıkarıldığı durumlarda görülen, kolda kalıcı şişlik durumudur ve en çok dikkat edilmesi gereken uzun dönemli risktir. Günümüzde sentinel lenf nodu biyopsisi sayesinde bu risk oldukça azalmıştır. Post-mastektomi ağrı sendromu ise ameliyat sırasında bazı yüzeyel sinirlerin etkilenmesine bağlı olarak gelişen, yanma veya batma hissiyle karakterize bir durumdur ve özel ağrı ilaçlarıyla tedavi edilir. Ameliyat sonrası dönemde verilecek doğru egzersizlerle omuz hareketlerindeki kısıtlılık büyük ölçüde önlenebilir. Vücut imajındaki değişiklikler ise hem fiziksel hem de ruhsal bir süreçtir ve bu dönemde psikolojik destek almak iyileşme sürecine önemli katkı sağlar.

Meme Kanseri Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Meme kanseri ameliyatı titiz bir hazırlık, planlama ve uygulama sürecini içerir. Bu süreçte hasta, yolculuğun merkezindedir ve her adımda bilgilendirilir.

Ameliyat Öncesi Hazırlık Dönemi

Ameliyat günü gelmeden önce yapılması gereken önemli hazırlıklar vardır. İlk olarak iğne biyopsisi ile kanser tanısı kesinleştirilir. Ardından mamografi, ultrason ve bazen de MR gibi filmlerle tümörün memedeki yeri ve yaygınlığı net bir şekilde belirlenir. Eğer tümör elle hissedilemeyecek kadar küçükse, ameliyat sırasında cerrahın doğru yeri bulabilmesi için bu bölgenin işaretlenmesi gerekir.

Bu işaretleme işlemi için kullanılan farklı yöntemler mevcuttur.

• Tel ile işaretleme
• Radyoaktif tohum
• Manyetik tohum
• Radar reflektörü

Eskiden en sık kullanılan yöntem ameliyat sabahı radyolog tarafından memeye ince bir tel yerleştirilmesiydi. Ancak bu hasta için pek konforlu değildi. Günümüzde telin yerini alan radyoaktif veya manyetik tohum gibi kablosuz, çok daha modern ve konforlu yöntemler bulunmaktadır. Bu küçük işaretleyiciler, ameliyattan birkaç gün önce bile yerleştirilebilir ve cerraha ameliyat sırasında bir el dedektörü yardımıyla tümörün yerini milimetrik olarak gösterir.

Ameliyat Anı ve Süreci

Ameliyat, genel anestezi altında, yani siz tamamen uyurken gerçekleştirilir. Eğer meme koruyucu bir ameliyat planlandıysa, cerrahınız işaretli bölgeyi bularak tümörü etrafındaki bir miktar sağlam doku ile birlikte çıkarır. Mastektomi planlandıysa, memenin tamamı, deri veya meme başı korunarak ya da korunmadan alınır. Eğer ameliyatla aynı anda yeni meme yapılması (rekonstrüksiyon) kararlaştırıldıysa, bu aşamada plastik cerrah devreye girer.

Koltuk altı için ise genellikle ilk olarak sentinel lenf nodu biyopsisi yapılır. Ameliyat sırasında cerrah, özel bir boya ve radyoaktif madde yardımıyla “nöbetçi” lenf bezini bulur, çıkarır ve patolojiye gönderir. Ameliyatın sonunda kesi yerleri estetik dikişlerle kapatılır ve bazen içeride sıvı birikmesini önlemek için dren adı verilen ince bir tüp yerleştirilir.

Meme Kanseri Ameliyatı Sonrası Süreç

Ameliyat bittikten sonraki iyileşme süreci, yapılan ameliyatın türüne ve büyüklüğüne bağlı olarak farklılık gösterir. Bu dönem, sabır ve özen gerektiren, iyileşmenin önemli bir parçasıdır.

Meme koruyucu cerrahi geçirdiyseniz genellikle aynı gün veya bir gece hastanede kaldıktan sonra taburcu olabilirsiniz. Mastektomi yapıldıysa bu süre 1 ila 3 gün arasında değişebilir. Özellikle kendi dokunuzla yeni meme yapımı gibi daha büyük bir rekonstrüksiyon ameliyatı geçirdiyseniz, hastanede kalış süreniz birkaç gün daha uzun olabilir. Ameliyat bölgesinde biriken sıvıyı dışarı atmak için konulan drenler, genellikle 1-2 hafta sonra, günlük gelen sıvı miktarı azaldığında poliklinik kontrolünde çekilir.

Ameliyat sonrası dönemde dikkat etmeniz gereken bazı temel noktalar vardır:

• Ağrı kontrolü: Size reçete edilen ağrı kesicileri düzenli olarak kullanmak, konforunuzu artıracaktır.
• Aktivite: Ameliyattan sonraki gün ayağa kalkıp yürümeniz istenir. Ancak ameliyatlı kolunuzla 4-6 hafta boyunca ağır kaldırmaktan ve zorlayıcı hareketlerden kaçınmalısınız.
• Egzersiz: Omuz ekleminizin donmasını ve hareketlerinizin kısıtlanmasını önlemek için size gösterilecek olan basit kol ve omuz egzersizlerini düzenli olarak yapmanız çok önemlidir.
• Patoloji sonucu: Ameliyatta çıkarılan tüm parçaların patoloji laboratuvarındaki detaylı incelemesi genellikle 7-10 gün sürer. Bu sonuç, tedavinizin bundan sonraki yol haritasını (kemoterapi, radyoterapi veya hormon tedavisi gerekip gerekmediğini) belirleyeceği için kritik öneme sahiptir. Doktorunuz bu sonucu sizinle detaylı olarak konuşacaktır.

Meme Kanseri Ameliyatı Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

Ameliyat sonrası iyileşme sürecini sorunsuz atlatmak ve uzun vadede yaşam kalitenizi yüksek tutmak için dikkat etmeniz gereken bazı pratik ama önemli kurallar vardır. Bu kurallara uymak, özellikle lenfödem gibi kalıcı sorunların önlenmesinde kilit rol oynar.

Ameliyat Sonrası Kısa Dönem İçin Öneriler

İlk haftalarda iyileşmenize odaklanmalısınız.

• Yara bölgesini temiz ve kuru tutmak
• Doktorunuz izin verene kadar duş almamak
• Destekleyici, pamuklu, balensiz ve önden kopçalı bir sütyen kullanmak
• Size verilen egzersiz programına sadık kalmak

Uzun Dönemde Ömür Boyu Dikkat Edilmesi Gerekenler (Lenfödemden Korunma)

Bu öneriler özellikle koltuk altı lenf bezlerine müdahale edilen hastalar için hayat boyu bir yaşam tarzı haline gelmelidir.

• Ameliyatın yapıldığı taraftaki kolunuz için aşağıdaki kurallara mutlaka uyun.
• O koldan kan aldırmayın.
• O koldan tansiyon ölçtürmeyin.
• O koldan aşı veya herhangi bir iğne yaptırmayın.
• Cildinizi her türlü kesik, çizik, yanık ve böcek ısırığından koruyun.
• Manikür yaptırırken etlerinizi kestirmeyin, sadece itin.
• Mutfakta veya bahçede çalışırken koruyucu eldiven kullanın.
• O kolunuzla ağır çantalar veya poşetler taşımayın.
• Kolunuzu sıkan saat, bilezik veya dar kollu giysilerden kaçının.
• Cildinizi her zaman nemli tutun.
• Sauna, kaplıca gibi aşırı sıcak ortamlardan uzak durun.

İdeal kilonuzu korumaya çalışın, çünkü fazla kilo lenfödem riskini artırır.

Kolunuzda herhangi bir şişlik, dolgunluk hissi, kızarıklık veya ağırlık fark ederseniz vakit kaybetmeden doktorunuza danışın. Unutmayın meme kanseri tedavisi bir maratondur ve cerrahi bu maratonun sadece bir etabıdır. Düzenli kontrollerinizi aksatmamak, size önerilen diğer tedavileri tamamlamak ve en önemlisi kendinize hem bedensel hem de ruhsal olarak iyi bakmak, bu süreci başarıyla tamamlamanın anahtarıdır.

Son Yazılar